Emigratieprojecten in Zweden - Voor Nederlanders die hulp bij emigratie zoeken

Emigratieprojecten zijn een goede manier om als emigrant in Zweden van start te gaan. Er zijn inmiddels enkele tientallen Zweedse gemeenten die mensen uit Nederland en België proberen aan te trekken.

Hulp van de lokale overheid kan het starten van een bedrijf of het vinden van een woning of werk bespoedigen. Toch zul je het meeste werk zelf moeten doen.

Veel mensen denken bij het horen van het woord wervingsproject aan een project dat mensen een baan bezorgt of lokt met geld. Jammer, maar helaas. Hoewel er in de wereld ongetwijfeld plaatsen zijn die zo emigranten proberen te lokken, gaat dit niet op voor Zweden.

Ja, er zijn veel gebieden waar ze de deur gretig openzetten voor iedereen die Nederlands spreekt, maar je krijgt nooit garanties of geld. Je moet de verhuizing altijd zelf betalen. Baangaranties zijn er niet, net zo min als subsidieregelingen speciaal voor Nederlandse of Vlaamse ondernemers.

Daar staat tegenover dat de hulp die je krijgt, geheel gratis is. Dit is in tegenstelling tot de ondersteuning die de meeste commerciële emigratiebureaus verlenen. Daarnaast kun je je bij emotionele en praktische problemen ook wenden tot een consultatiebureau gespecialiseerd in relocation stress.

Maar laten we het verschijnsel van de projecten eens stap voor stap doorlopen. Om teleurstellingen te voorkomen is het aangeraden onderstaande informatie goed te lezen. Heb je echter haast, dan vind je op deze pagina een overzicht van projectgemeenten. Ook kun je lezen over de ervaringen met Zweedse projecten voor emigratie.

Waarom begint een gemeente in Zweden met een emigratieproject?

Het Zweedse platteland loopt leeg. Jonge mensen gaan naar de steden om te studeren en blijven daar hangen. Daardoor worden er in de kleine kommuner (meervoud van kommun ofwel gemeente) minder kinderen geboren. Scholen, maar ook veel verenigingen lijden daar onder of verdwijnen zelfs, terwijl bedrijven het moeilijker hebben om personeel te vinden - als ze al kunnen overleven. De achtergebleven bevolking vergrijst.

Volgens cijfers uit 2010 verwachten meer dan twee op drie Zweedse gemeenten in de jaren tot 2025 een sterke daling van het aantal inwoners. In grote delen van Norrland, Dalarna, Värmland en Småland verwachten gemeenten in 2025 maar liefst 10 tot 30 procent minder inwoners te zien. Alleen grote (provincie)steden, bijna alle plaatsen in Skåne en de randgemeenten van Stockholm en Göteborg verwachten een toename van de bevolking. In Norrland - de helft van het land - ziet enkel Umeå een bevolkingsaanwas.

Veel jongeren willen overigens best terug naar hun geboorteplaats. Ze doen het niet omdat er op het platteland nauwelijks werk is voor hoger opgeleiden. In kleine gemeenten zijn er vooral banen voor laaggeschoolden. Dit verschil tussen kleine en grote plaatsen is in Zweden sterker dan in Nederland.

Om het tij te keren zijn meerdere gemeenten begonnen met speciale emigratieprojecten. Andere plaatsen richten zich niet specifiek op buitenlanders, maar hebben een inflyttarservice. Dat is een ambtenaar of afdeling die zich bezighoudt met werving en begeleiding van alle, dus ook Zweedse nieuwkomers.

Er zit een financiële kant aan het verhaal en die is voor projectgemeenten minstens zo belangrijk. Minder inwoners betekent voor een Zweedse gemeente minder inkomsten, want het inwoneraantal bepaalt het bedrag dat de kommun elk jaar van de Zweedse staat krijgt. Elke inwoner is goed voor 47.000 kronen. En met minder inkomsten zijn de voorzieningen in de gemeente moeilijker te bekostigen.

Het spreekt haast vanzelf dat je emigratieprojecten niet vindt in grote steden. In Stockholm willen meer mensen wonen dan er gehuisvest kunnen worden. Emigranten zijn dus vooral gewild in kleine plaatsen buiten de stedelijke centra. Toch beginnen ook enkele middelgrote steden met teruglopende inwoneraantallen, zoals Karlstad, Skellefteå en Kalmar, het nut te zien van actieve werving van Nederlanders.

Het meest gewild zijn gezinnen met kinderen én jonge, (nog) kinderloze koppels. Die kunnen de scholen en verenigingen overeind houden. Ook willen de gemeenten via emigratieprojecten de lokale economie een impuls geven. Onder emigranten bevinden zich traditioneel veel ondernemers - de bereidheid onder buitenlanders om een eigen zaak te beginnen is drie keer hoger dan onder Zweden.

De gemeenten hopen op een sneeuwbaleffect. Een goed draaiende lokale economie met nieuwe bedrijven maakt het voor jonge Zweden interessanter om "thuis" te blijven en niet naar de grote stad te trekken, of om na de studie terug te keren.

Waarom Nederlanders?

Nederlanders, maar ook Vlamingen staan bekend als mensen die snel een buitenlandse taal leren. Ze hebben ook de reputatie ondernemend en initiatiefrijk te zijn. Ook qua cultuur, waarden en normen staan ze niet ver van de Zweden af (al is het belangrijk te beseffen dat er verschillen zijn, vooral in omgangsvormen).

Verder hebben steeds meer Nederlanders plannen om hun land te verlaten; de bereidheid om te emigreren is dus groot.

Ontstaan er Nederlandse kolonies door al die emigratieprojecten?

Dat valt mee. De gemiddelde Zweedse gemeente is erg groot qua oppervlak en dunbevolkt, dus de kans dat je Nederlanders als buren krijgt is klein. Bovendien zijn de meeste gemeenten dik tevreden als ze binnen enkele jaren tien gezinnen hebben weten te werven. Het gaat dus niet om grote aantallen.

Wat houdt het emigratieproject in?

Er zijn gemeenten die een wervingsproject op eigen houtje draaien. Ze hebben een of meer ambtenaren belast met het geven van informatie aan would be-nieuwkomers. Dit kunnen buitenlanders zijn, maar ook Zweden worden vaak van harte verwelkomd. Er zijn tevens regionale initiatieven, bijvoorbeeld Midscand in Jämtland, die Nederlanders begeleiden.

Daarnaast zijn er gemeenten die emigratieprojecten draaien in samenwerking met het Noors-Nederlandse bedrijf Placement Utvikling. Er is dan, naast een ambtenaar, een Nederlandstalige begeleider aan verbonden.

Hoe de opzet ook is,informatie verstrekken is het voornaamste ingrediënt. Het kan gaan om algemene voorlichting over verblijfsrecht, het verkrijgen van een persoonsnummer of het importeren van een auto - zaken waarvoor de regels overal in Zweden hetzelfde zijn.

Daarnaast kan informatie worden gegeven over de lokale situatie. Hoe staat het met scholen? Wat voor bedrijven zijn er? In welke sectoren is er veel werk te vinden? Welke activiteiten zijn er mogelijk in de vrije tijd?

Hier lees je meer over de ervaringen met Zweedse projecten voor emigratie.

Voordelen van emigratieprojecten

Er zijn mensen die emigreren naar een bepaalde gemeente omdat daar toevallig hun droomhuis staat, of de natuur op zijn mooist is. Niets mis mee, maar het houdt een risico in als je nog niet over werk en inkomen hebt nagedacht.

Wie contact zoekt met wervingsproject, komt - voordat er een huis is - te weten of er mogelijkheden zijn voor een baan of een eigen bedrijf, een prettig gezinsleven en een fijne vrije tijd. Daarop inzetten is heel belangrijk.

Als je te maken hebt met een gemeente die intensief begeleidt en helpt, contacten voor je legt of namen aan je doorgeeft, dan kan het vinden van werk, maar ook het vinden van een woning een stuk makkelijker worden. Vertrouwen is belangrijk in Zweden. Als je een gemeenteambtenaar als referentie kunt opgeven, kunnen er opeens deuren opengaan die anders gesloten zouden blijven.