 |
Zweden - Een
land met een bijzondere aantrekkingskracht
Zweden: je hoeft er niet te wonen om ervan te houden, maar het is vaak
wel een diepe liefde die mensen doet besluiten er naartoe te verhuizen.
Wat maakt dit langwerpige Noord-Europese land zo bijzonder?
Flashback 1990.
Ik
was jong, leidde een druk en onrustig bestaan. Ik hield van spanning,
van verandering. Ik werkte, was actief in een vereniging, had meer
hobby's dan vrije tijd, zat veel in de kroeg, ging popfestivals af. Ik
woonde in een groot dorp met nogal wat stedelijke voorzieningen, en een
echte stad was maar 10 kilometer verderop.
En toen stuurde mijn baas me naar Zweden, om een verslag te maken van
een internationale conferentie in Sigtuna. Ik had nog nooit van die
plaats gehoord, maar het
was weer eens wat anders. En dat grote land in Noord-Europa had me als
kind wel gefascineerd. Pippi Langkous op tv, en dia's van door boten
voortgetrokken boomstammen op school.
Die week in de bossen van Sigtuna - ooit zelf de hoofdstad, nu een
aardig provincieplaatsje op 40 km van Stockholm - gebeurde er iets met
me. Aan de oever van een meer werd ik getroffen door een overweldigende
rust. Iets wat eigenlijk totaal niet paste in mijn jachtige leventje,
maar wat een regelrechte weldaad bleek.
Rust en Ruimte
Rust... het is wat de meeste mensen zoeken als ze emigreren naar
Scandinavië. En het is er ook in overvloed. In Nederland of
België is er altijd wel achtergrondlawaai. In Noord-Europa
ervaar
je nog stilte.
Je kunt er volstrekt eenzaam zijn zonder dat je je verloren voelt.
Hier kun je tientallen kilometers autorijden zonder dat je een andere
auto voor of achter je ziet. Zelfs de drukte in Stockholm is niets
vergeleken met de drukte van Amsterdam, terwijl het qua grootte en
inwoneraantal vergelijkbare steden zijn.
Ruimte is nog zoiets dat mensen noemen als pluspunt van Zweden.
Klopt. Plaats zat.
De bossen
lijken eindeloos, de meren talrijker dan mensen,
de berglandschappen desolaat. De rode en gele houten huizen
schijnen lukraak over het land verspreid. Nauwelijks rijtjeshuizen in
de dorpen: iedereen een huis, een joekel van een tuin en een altijd
piekfijn gemaaid gazon. Ja, er zijn flats, maar voornamelijk in steden
en altijd omringd door groen.
De Feiten
Laten we - voor ik hier helemaal lyrisch word - ook wat feiten op een
rij zetten.
- Zweden is met 449.964 vierkante kilometer het vijfde land van Europa.
Spanje en Frankrijk hebben een paar meters meer, maar het scheelt
weinig. Alleen Rusland en Oekraïne zijn aanzienlijk groter.
De
langwerpige vorm zorgt ervoor dat je snel veel kilometers
maakt. Van het uiterste zuiden tot het uiterste noorden is 1575
kilometer, even ver als van Malmö naar Zuid-Italië.
Tussen
west en oost zijn de afstanden veel kleiner: nooit meer dan 500
kilometer.
- De stokbroodvorm veroorzaakt ook grote verschillen in natuur en
klimaat.
Het kan in het zuiden al volop lente zijn, terwijl het in het noorden
nog stevig vriest. Het uiterste zuiden (Skåne) heeft een
vriendelijk, glooiend landschap met vruchtbare grond. Het noorden is
grimmig, verlaten, soms regelrecht onbewoonbaar en er groeit niets,
behalve planten die het alleen in een poolklimaat redden. Tussen die
uitersten: donkere en minder donkere bossen, grote en kleine meren,
bergen, dalen en een paar huizen.
- Want ja, ze zijn niet met veel, die Zweden.
Zowat negen miljoen,
van wie meer dan 15 procent in en om Stockholm woont. Bijna elke Zweed
kent wel iemand in de hoofdstad.
- Vroeger waren het bijna allemaal boeren, maar
de
boerenstiel leverde bar weinig op. Na de transformatie tot
industriële welvaartsstaat verhuisden jan en alleman naar
grote en
kleine steden. De steden blijven trekken. Het platteland loopt leeg.
Emigratieprojecten
proberen het zaakje levend te houden - en niet zonder succes.
- Internationaal staan het land bekend om zijn vredelievende
houding: al bijna 200 jaar houden ze elke oorlog buiten de deur, en
staan ze - met hun Noorse en Finse buren - vooraan als er bemiddeld
moet worden in internationale conflicten. Compromissen sluiten behoort
evenzeer tot de Zweedse natuur als bossen en meren. Ze houden hun land
ook graag schoon. En ze maken zich sterk voor kinderen en
vrouwenrechten.
- Ook in zaken
houden ze zich internationaal goed staande. Ikea, H&M, Volvo,
Saab,
Electrolux: het zijn oude en nu wereldwijd vermaarde merken. Ook aan wetenschappers
geen gebrek. Carl von Linné bedacht Latijnse namen om
planten
aan te duiden, Anders Celsius ontwierp zijn eigen temperatuurschaal,
Alfred Nobel vond het dynamiet uit en daarna de Nobelprijs.
- Cultuurfenomenen?
Ingmar Bergman, Lasse Hallström (filmregisseurs), Greta Garbo,
Ingrid Bergman, Max von Sydow, Stellan Skärsgård,
Lena Olin
(acteurs), August Strindberg, Astrid Lindgren, Selma Lagerlöf,
Marianne Frederiksson, Henning Mankell (schrijvers), Abba, Roxette, The
Cardigans (popartiesten)... Het is maar een greep.
Zeg nou zelf, wie wil er niet in zo'n land wonen?
Goeie vraag, trouwens. Want Zweden is niet voor iedereen.
Wie niet van natuur houdt, gaat er zich snel ongemakkelijk voelen.
Wie uitsluitend zon, zee en gebruinde torso's wil, moet hopen op een
goede zomer. Wie elke dag een andere thrill
wil, kan op zich in Stockholm terecht, maar is beter af in Amsterdam.
Wie zich iets te opdringerig en assertief gedraagt, maakt er moeilijker
vrienden dan in Nederland. En wie een hekel heeft aan belasting
betalen, kan beter thuisblijven.
Maar voor mij is het precies goed. Lagom,
zoals ze hier zeggen.
Jaren geleden kreeg ik nog eens een mail van de baas die me in 1990 op
zakenreis stuurde. Ik had haar al jaren niet gezien of gesproken. Het
bleek dat ze wilde emigreren. En ja, inderdaad: naar dat grote,
langwerpige land in Noord-Europa. Het is besmettelijk, blijkbaar.
Terug naar het begin van
"Zweden - Een land met een bijzondere aantrekkingskracht"

|
|
|